Meftunn Ne Demek? – Bir Kelimenin Derinliklerine İniyoruz
İstanbul’da yaşayan, 27 yaşında, ofiste gündüzleri çalışan ve akşamları blog yazan sıradan bir genç olarak, bazen dilin derinliklerine inmek hoşuma gidiyor. Kelimelerin arkasında yatan anlamları araştırmak, bazen insana bambaşka bakış açıları kazandırabiliyor. Bugün de “meftunn” kelimesinin ne anlama geldiğine dair bir yolculuğa çıkalım. Nedir bu kelime? Ne zaman kullanılır? Herkesin bildiği ama doğru düzgün açıklayamadığı bir kelime midir, yoksa gerçekten anlamlı bir kelime mi?
Meftunn Ne Demek? Kelimeyi Tanıyalım
Meftunn, Arapçadan Türkçeye geçmiş bir kelimedir ve genellikle “aşık olmak”, “çok sevmek”, “birine gönülden bağlı olmak” anlamlarında kullanılır. Ama bu kadar basit bir anlamı yok. Bu kelimeye daha derin bir anlam katabilmek için biraz geçmişine ve kullanıldığı bağlama bakmamız gerekiyor. Çünkü “meftunn” kelimesi, yalnızca “sevgi” ile sınırlı bir anlam taşımaz; aynı zamanda bir tür hayranlık, bir büyülenme halini de ifade eder.
Mesela, birinin sanatına, başarısına ya da kişiliğine hayran kalabilirsiniz. O zaman işte “meftunn” kelimesi, bir çeşit “büyülenmişlik” anlamı taşır. Ama bu “büyülenme” geçici bir şey değildir; kalıcı bir etki bırakır. Birçok insan “meftunn” kelimesini aşık olmakla karıştırsa da, aslında biraz daha farklı bir duygu durumunu ifade eder. Aşk daha çok kişisel bir bağ kurmakken, meftunn olma hali biraz daha evrensel bir hayranlık ve etki altına girme halidir.
Günlük Hayatta Ne Zaman Kullanılır?
Şimdi diyeceksiniz ki, “Bu kelimeyi günlük yaşamda ne zaman kullanabiliriz?” Tam da burada, işin ilginç kısmı başlıyor. Genellikle çok fazla kullanılan bir kelime değil. Hani derler ya, bazı kelimeler sadece edebi eserlerde geçer, ya da eski zamanlardan kalmış “vintage” kelimeler gibi hissedilir. Meftunn da biraz öyle bir kelime aslında. Ama bence, işin büyülü kısmı burada. Çünkü bazı kelimeler, anlamını sadece doğru bağlamda duyduğunda alır.
Örneğin, bir konser sonrası, dinlediğiniz sanatçıya “gerçekten meftunn oldum” dediğinizde, o an sadece bir övgüde bulunmuş oluyorsunuz ama aynı zamanda o sanatçının sizi derinden etkilediğini ve bir tür hayranlık hissettiğinizi de belirtiyor oluyorsunuz. Bu durumda, “meftunn” kelimesi size o sanatçıyı sadece sevmenin ötesinde bir bağlamda anlatıyor. “Meftunn” olmak, bir tür “ruhsal etkilenmişlik”tir, yani sadece görsel ya da fiziksel değil, daha derin bir boyutuyla bir kişiye ya da olguya duyulan ilgi ve aşk.
Meftunn Kelimesinin Tarihçesi ve Derinliği
Peki, bu kelimeyi duyduğumuzda geçmişten neler geliyor? “Meftunn” kelimesinin Arapçadaki kökeni, aynı zamanda klasik Türk şiirinin ve edebiyatının bir parçasıdır. Divan edebiyatının etkisiyle “meftunn” kelimesi, genellikle sevgilinin güzelliği karşısında duyulan hayranlık ve aşkla ilişkilendirilmiştir. Ama buradaki önemli nokta, sadece aşk değil, bu aşkın bir tür manevi etkilenme, yani bir tür “büyülenme” hali olduğudur.
Örneğin, klasik Osmanlı şiirinde, bir şairin sevdiği kişiye duyduğu hayranlık, çoğu zaman “meftunn” olarak betimlenir. Sevginin ötesinde bir olguyu ifade eder. Bazen, bir düşünürün, bir filozofun ya da bir sanatçının düşünceleri karşısında duyulan saygıyı da anlatabilir. Bu anlamda “meftunn” olmak, yalnızca bireysel bir sevda değil, aynı zamanda bir ideolojiye, bir sanat akımına, bir felsefi bakış açısına da bağlılık hissi yaratır. Şimdi, bir düşünür ya da sanatçı karşısında meftunn olmak, sadece onun fikirlerine hayran kalmakla kalmaz, aynı zamanda bu düşüncelerin sizin düşünce yapınızı nasıl şekillendirdiğini de ifade eder.
Meftunn Olmak, Günümüzde Ne Anlama Geliyor?
Bugün baktığımızda, meftunn kelimesinin anlamı biraz daha somutlaşmış gibi görünüyor. Hepimizin sevdiği ya da hayran olduğu insanlar var, bunlar bazen ünlü bir sanatçı, bazen bir futbolcu ya da bazen de bir arkadaşımız olabilir. Bu insanlar ve onların etrafındaki aura, bize adeta bir büyü gibi gelir. “Meftunn olmak” halini, kişisel gelişim kitaplarından, blog yazılarından ya da sosyal medyadan sıkça duyar olduk. Kişinin birine ya da bir şeye kendini tamamen kaptırması, onun hayranı olması, “meftunn” olma halini çağrıştırabilir.
Bir örnek vermek gerekirse, geçtiğimiz hafta iş yerinde, yeni bir çalışanla tanıştım. İlk başta çok sıradan biri gibi görünüyordu ama sonra yazdığı yazılar ve düşünce tarzı beni öylesine etkiledi ki, ona karşı doğal bir hayranlık geliştirdim. İşte tam bu noktada, kendime sordum: “Ben de mi meftunn oldum?” Evet, ona karşı meftunn oldum. Fakat, bu sadece profesyonel bir bağ değildi; aynı zamanda onun düşüncelerine ve bakış açısına karşı duyduğum derin bir saygı ve hayranlık da vardı.
Sonuç Olarak
Meftunn kelimesi, günümüz Türkçesinde genellikle sevgi ve hayranlıkla bağlantılı bir anlam taşıyor. Ancak, bu kelimeyi bir adım daha derinleştirerek baktığınızda, aslında bir tür manevi bağlanma ve büyülenme hali olduğunu görebiliyoruz. Bu, yalnızca romantik ilişkilerde değil, aynı zamanda insanın dünyaya, düşünceye ve sanatla olan ilişkilerinde de geçerli bir kavram. Kimi zaman bir şairin şiirine, kimi zaman bir filozofun düşüncesine, kimi zaman da bir sanatçının eserine meftunn olabiliyoruz.
Kelimenin geçmişi ve derinliği de bu bağlamda önemli bir yere sahip. Hem klasik edebiyatın izlerini hem de bugünün modern dünyasında karşılaştığımız hayranlık duygusunun izlerini taşıyor. Bence “meftunn” olmak, sadece bir kişiye aşık olmak değil, aynı zamanda bir dünyaya, bir fikre ya da bir yaşam biçimine kalpten bağlanmak ve o dünyada kaybolmaktır.